Voedselverspilling

In Nederland wordt jaarlijks 2 miljard kilogram voedsel verspild.[1] Dat staat gelijk aan een file vrachtwagens gevuld met voedsel van Utrecht tot Barcelona![2] Voedsel­verspilling vindt plaats in de hele keten: van boer tot bord. Dit is niet alleen ont­zettend zonde van het eten en de energie die erin is gestopt om het product te maken, maar het heeft ook een negatief effect op het klimaat. 

Om beter eten bereik­baar te maken voor iedereen, doen we er alles aan om de hoeveel­heid voedsel­verspilling zoveel mogelijk te reduceren: zowel in onze ketens, in de winkel als bij onze klanten. Daarbij proberen we zo hoog mogelijk te blijven op de Ladder van Moerman[3]: een model dat laat zien hoe grond­stoffen zo hoog­waardig mogelijk gebruikt kunnen worden.

De meest wenselijke situatie is het voorkomen van verspilling door verkoop of door donatie aan voedsel­banken. Als dat niet mogelijk blijkt, is het verwerken tot nieuwe grond­stoffen voor veevoer of hoog­waardige materialen de beste stap. Zo zetten we bijvoorbeeld meer dan 5 miljoen kilogram brood en 4 miljoen kilogram sinaasappel­schillen in voor veevoer. Vergisting, composteren of verbranden van voedsel doen we liever niet.

Samen met het CBL hebben Nederlandse supermarkten de volgende doelstelling vastgesteld: ‘50% vermindering van voedsel­verspilling in 2030 ten opzichte van 2015’.

Onze strijd tegen voedselverspilling leverde in 2021 mooie resultaten op: het aantal ton voedsel­verspilling per miljoen euro verkocht voedsel daalde flink. Sinds 2018 hebben we onze relatieve voedsel­verspilling met 21% gereduceerd van 6,2 naar 4,9 ton voedsel­verspilling per miljoen euro verkocht voedsel. Hiermee behalen we ons doel van 5 ton verspilling per miljoen euro (in 2025) eerder dan verwacht. Dit tempo hopen we in 2022 voort te kunnen zetten zodat we onze relatieve voedsel­verspilling in 2030 met 50% kunnen reduceren ten opzichte van 2016. 

“We willen de wereld beter achterlaten, daarom moeten we voedselverspilling zoveel mogelijk voorkomen. Elke kilogram verspild voedsel is er 1 te veel, in elke kilogram wordt veel energie, liefde en passie gestopt om het te maken, dus weggooien is echt zonde. Mochten we toch iets overhouden, dan krijgt het een zo goed als mogelijke bestemming. Dit doen we samen met iedereen in de hele keten, van boer tot bord."

Anita Scholte op Reimer, vice president duurzaamheid bij Albert Heijn.

Voedselverspilling in de winkel voorkomen

Om voedselverspilling in de winkel te voor­komen, zijn we altijd op zoek naar een goede balans tussen de juiste hoeveelheid voor­raad aanhouden – zodat onze klanten altijd volle schappen aantreffen – en de beperkte houd­baar­heid van sommige producten. Zo werken we met een slim bestel­systeem dat het aanbod automatisch afstemt op de verwachte verkoop. En op de brood­afdeling adviseert een speciale app mede­werkers hoeveel brood er op welk moment afgebakken moet worden om de juiste hoeveelheden vers aan te bieden. Op de groente en fruit afdeling zijn we in 2019 gestart met het uitrollen van dry misting; een systeem dat groente en fruit goed op tem­pera­tuur houdt door middel van verfijnde verneveling van water. Zo blijven groente en fruit langer vers en van goede kwaliteit. Inmiddels hebben 800 winkels in Nederland en België een dry misting systeem. We lanceren ook initiatieven om te voorkomen dat we producten weg moeten gooien, die daar­naast extra voordelig uitpakken voor de klant. Want voedsel­verspilling voorkomen kunnen we niet alleen.

Brood van gisteren, vandaag extra voordelig

Uit voedselverspillingsonderzoek van Wageningen University & Research (WUR) blijkt dat brood een van de meest ver­spilde produc­ten is. Van al het verspilde brood blijft ongeveer de helft onverkocht in de super­mark­ten, terwijl de andere helft van de ver­spilling plaats­vindt bij klanten thuis. In september 2021 stond de Verspillingsvrije week bij ons dan ook in het teken van broodverspilling.

Zo lanceerden we ‘Brood van gisteren’. Brood dat vers in de winkel is aan­geleverd en niet ver­kocht is op de dag zelf wordt de volgende dag tot 11.00 uur verkocht voor een extra voor­delige prijs. Een half brood kost 25 cent, een heel brood en een zak bolletjes 50 cent. Een span­nende innovatie, omdat dit Brood van gisteren natuurlijk ‘concurreert’ met dagvers brood. De pilot van 10 weken in 10 winkels, wees uit dat we – bij uitbreiding naar alle winkels - per jaar 1,4 miljoen kilogram brood kunnen redden van verspilling. Eind 2021 rolden we ‘Brood van gisteren’ uit naar alle winkels.

Verspil me niet-zakje

Het Verspil me niet-zakje is sinds 2021 ver­krijgbaar in Albert Heijn-winkels. Voor €1,- krijgen klanten een her­bruik­baar vers­zakje gevuld met groente en fruit dat wat rijper is of een plekje heeft, maar nog steeds even lekker is. In het zakje zitten aller­lei groente- en fruit­soorten, zoals appels, uien, manda­rijnen, cour­gettes en tomaten, die elke dag zorgvuldig door een medewerker van de winkel ver­zameld worden. Alle beschik­bare zakjes van die dag, liggen bij de groente- en fruitafdeling. Klanten zijn enthousiast, dus hebben we dit in januari 2022 landelijk uitgerold en daarmee kunnen we 3,5 miljoen kilogram groente en fruit redden. 

Pilot met Overblijvers-app

In 2021 werkten we aan een pilot met de Overblijvers-app. Om geen onverkochte producten weg te hoeven gooien, verkopen we deze in een vooraf samengestelde box voor een extra voordelige prijs. Via de Overblijvers-app kunnen klanten zien welke ‘overblijvers’ er in hun winkel beschikbaar zijn. Er zijn 4 soorten boxen: de verrassings­box, een vegetarische box, de broodbox en een box met producten die uit het assortiment gaan. Bij de pilot in 10 winkels bleek er veel vraag naar de verrassings­boxen, dus we rollen dit concept in 2022 uit naar alle winkels.

Dynamisch afprijzen

Veel van onze klanten kennen de 35%-sticker, waarbij zij korting krijgen op producten die tegen de houdbaar­heid aanlopen. In 2021 lanceerden we in 100 winkels een koeltafel waarop we allerlei 35%-producten kunnen presenteren. Zo kan de klant alle afgeprijsde producten van de dag op één centrale plek in de winkel vinden. De digitale opvolger, dyna­misch afprijzen, berekent met een algoritme de beste korting om aan het eind van de dag geen onverkoopbare producten over te houden. Het algoritme houdt rekening met onder meer locatie, verwachte verkoop, histo­rische verkoop­­gegevens en voorraad in de winkel. De exacte korting wordt automatisch op het elek­tronische prijs­kaartje getoond. Kortingen kunnen oplopen tot 70%. Het aantal winkels met dynamisch afprijzen werd in 2021 uitgebreid naar zo’n 127 winkels. Hierdoor komt er meer relevante data beschikbaar, waardoor het algoritme steeds slimmer wordt. Ons doel is om dynamisch afprijzen in 2022 op steeds meer producten toe te passen en in alle winkels uit te rollen. Ook introduceerden we dit jaar een ‘digitale koopjes­hoek’, zodat klanten per winkel kunnen zien welke producten er op dat moment dynamisch zijn afgeprijsd. Zo maken we het kiezen voor afgeprijsde artikelen nog makkelijker.

Blijft er iets over?

Goede producten die ondanks alle initia­tieven toch overblijven, gaan zoveel mogelijk naar de Voedselbanken. In 2021 doneerden we 3,8 miljoen producten aan Voedselbanken Nederland. Zo krijgen over­gebleven producten een mooie bestemming en kunnen we voedsel­kring­lopen zoveel mogelijk circulair maken. 

Voedselverspilling thuis tegengaan

Ons voedsel wordt met veel liefde en energie gemaakt. Toch gooit de gemiddelde Nederlander jaar­lijks 34 kilogram voedsel weg (bron: WUR). Daarmee vindt de meeste verspilling bij de klant thuis plaats: tussen de 23% en 32% van de totale ver­spilling in de keten[4]. Vooral brood, zuivel, groente, fruit en vlees belanden (te) vaak in de prullen­bak. Door slim te koken, kopen en bewaren zorg je dat je verspillings­vrijer gaat eten. 

Bij Albert Heijn doen we wat we kunnen om iedereen hiervan bewust te maken. Zo hebben we een blog op ah.nl (new window) met tips om minder voedsel te verspillen, geven we tips in de Allerhande om minder te verspillen en met restjes te koken. Zo gaven we in de Kersteditie van de Allerhande tips om op ‘derde kerstdag’ te koken met de kerstkliekjes. En tijdens de Verspillingsvrije Week plaatsten we op 1,5 miljoen broden tips om verspilling van brood te voorkomen, en maakten we receptkaarten om met oud brood lekkere gerechten te maken. De receptkaarten vinden klanten terug in de winkel en ook op allerhande.nl (new window).